Bệnh đậu mùa khỉ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Theo báo cáo của WHO, tính đến ngày 21/5, đã có tổng cộng 92 trường hợp đang xét nghiệm và 28 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh đậu mùa khỉ trên 12 quốc gia thành viên. Không riêng gì WHO, đến cả tổng thống Mỹ Joe Biden cũng bày tỏ lo lắng về các ca đậu mùa khỉ liên tiếp được ghi nhận ở châu Âu và Mỹ.

Thứ Sáu, 05/08/2022

Theo 1 báo cáo khác, đã có hơn 100 trường hợp ở Anh, Bồ Đào Nha, Ý, Tây Ban Nha, Pháp, Bỉ, Úc, Canada và Hoa Kỳ đã dương tính với bệnh đậu mùa khỉ trong tháng 4.

Vậy liệu bệnh đậu mùa khỉ có nối gót Sar-Covid-2 khiến cả thế giới một lần nữa rơi vào bế tắc do tốc độ lây lan đến chóng mặt không? Hãy cũng HoiBaBau.Com tìm ra câu trả lời trong bài viết này nhé?

1. Bệnh đậu mùa khỉ là gì?

bệnh đậu mùa khỉ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị - ảnh 1

Bệnh đậu mùa khỉ (Monkeypox) là một dạng bệnh do 1 loại virus truyền từ động vật sang người gây ra với các triệu chứng tương tự bệnh đậu mùa. Người mắc bệnh thường có các triệu chứng như phát ban, sốt, đau đầu,...

Virus đậu mùa khỉ là một loại virus DNA sợi đôi có vỏ bọc thuộc giống Orthopoxvirus của họ Poxviridae. Có hai nhóm di truyền khác biệt của virus đậu mùa khỉ: nhóm Trung Phi (lưu vực Congo) và nhóm Tây Phi. Khu vực lưu vực Congo trong lịch sử đã gây ra dịch bệnh nặng hơn và được cho là dễ lây lan hơn.

2. Bệnh đậu mùa khỉ lây lan như thế nào?

Bệnh đậu mùa ở khỉ có thể bị lây nhiễm từ động vật hoang dã bị nhiễm bệnh ở các vùng phía tây và trung Phi. Theo các chuyên gia, sự lây lan của bệnh này là bởi các loài gặm nhấm; chẳng hạn như chuột cống, chuột nhắt và sóc.

Một người có thể bị bệnh đậu mùa khỉ từ một con vật bị nhiễm bệnh nếu anh ấy/cô ấy bị cắn hoặc chạm vào máu, dịch cơ thể, đốm, mụn nước hoặc vảy của chúng.

Bệnh này cũng có thể bị lây lan do ăn thịt của động vật bị nhiễm bệnh chưa được nấu chín kỹ, hoặc do chạm vào các sản phẩm khác từ động vật bị nhiễm bệnh (chẳng hạn như da hoặc lông động vật).

Bệnh này cũng có thể lây qua việc tiếp xúc với bệnh nhân đang mắc bệnh:

  • Chạm vào quần áo, ga trải giường hoặc khăn tắm của người bị bệnh đậu mùa khỉ sử dụng.
  • Chạm vào vết phồng rộp hoặc vảy trên da đậu mùa khỉ.
  • Co hoặc hắt hơi của một người bị phát ban đậu mùa khỉ.

3. Dấu hiệu và triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ

Thời gian ủ bệnh từ khi nhiễm bệnh cho đến khi có các triệu chứng ban đầu tiên thường là từ 6 đến 13 ngày nhưng có thể từ 5 đến 21 ngày.

Trong 5 ngày đầu tiên, bệnh nhân có các triệu chứng tương tự bệnh cúm, bao gồm:

  • Sốt.
  • Đau đầu.
  • Đau cơ.
  • Đau lưng.
  • Khó chịu (thiếu năng lượng).
  • Nổi hạch/sưng hạch bạch huyết (Sự hiện diện của nổi hạch là dấu hiệu chính để phân biệt bệnh thủy đậu với bệnh thủy đậu).

bệnh đậu mùa khỉ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị - ảnh 2

Sau giai đoạn này, bệnh nhân sẽ có những phát ban bọng nước tương tự như bệnh thủy đậu thậm chí có thể nặng hơn:

  • Tổn thương chủ yếu ở mặt nhưng có thể phát triển ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, bàn tay và bàn chân ở lưng.
  • Các tổn thương ở bộ phận sinh dục và quanh bộ phận sinh dục (triệu chứng được thấy rõ trong đợt bùng phát năm 2022 gần đây).

Phát ban bắt đầu dưới dạng các nốt ban đường kính 25 mm, tiến triển thành:

  • Mụn nước (mụn nước nhỏ chứa đầy chất lỏng).
  • Mụn mủ.
  • Sau đó, lớp vỏ ngoài.
  • Các triệu chứng thường kéo dài từ 14 đến 21 ngày; phát ban kéo dài khoảng 10 ngày.

4. Bệnh đậu mùa khỉ có nguy hiểm không?

bệnh đậu mùa khỉ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị - ảnh 3

Hầu hết những người nhiễm bệnh đều hồi phục sau vài tuần, tỷ lệ tử vong không cao nhưng đang tăng dần. Theo WHO, tỷ lệ tử vong do bệnh đậu mùa khỉ trước đây dao động từ 0 đến 11% trong dân số nói chung và cao hơn ở trẻ nhỏ. Trong thời gian gần đây, tỷ lệ tử vong theo ca dao động trong khoảng 3-6%.

Tuy vậy, các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh diễn tiến nặng, khả năng tử vong cao bao gồm: người mắc bệnh có tiếp xúc lâu dài với virus, trẻ em, người có hệ miễn dịch kém,....

Virus bệnh đậu mùa khỉ được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1958. Trường hợp bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên ở người được ghi nhận vào năm 1970 tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Lúc đó, bệnh chưa được lây lan và biết tới nhiều như thời gian gần đây. Việc bệnh đậu mùa khỉ bùng phát với tốc độ nhanh chóng trong những tháng gần đây đã khiến không ít người hoang mang.

Tin vui cho mọi người là virus gây loại bệnh này không dễ lây lan như SARS-CoV-2. Giới chuyên gia y tế cho rằng đợt bùng dịch hiện tại chỉ xảy ra thông qua việc tiếp xúc gần và thân mật với người đang mắc bệnh.

5. Cách phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ

Hiện bệnh này chỉ đang bùng phát tại các nước châu Phi và châu Âu. Nhưng nó có thể xuất hiện tại Việt Nam bất cứ lúc nào. Không ai có thể biết trước được.

Vì vậy, hãy trang bị sẵn những biện pháp phòng tránh để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bạn và người thân.

5.1 Tiêm phòng

Hiện nay vẫn chưa có vắc xin phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ. Thế nhưng theo nghiên cứu, vắc xin tiêm phòng đậu mùa có thể ngăn ngừa bệnh đậu mùa khỉ với hiệu quả lên đến 85%. Ngoài ra, một loại vắc xin giúp giảm độc lực (chủng Ankara) đã được phê duyệt để phòng bệnh đậu mùa khỉ vào năm 2019.

Tuy nhiên, mọi người cần áp dụng thêm một số biện pháp phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ khác nữa vì 2 loại vắc xin này vẫn còn hạn chế.

5.2 Trang bị đầy đủ kiến thức về bệnh đậu mùa khỉ

Nâng cao nhận thức bản thân về các yếu tố triệu chứng, nguy cơ, cách lây truyền và tuyên truyền với mọi người về các biện pháp có thể thực hiện để giảm phơi nhiễm với vi rút là chiến lược phòng ngừa chính đối với bệnh đậu mùa khỉ. Bạn có thể chia sẻ bài viết này cho những người thân xung quanh để họ nắm được thông tin cũng như cách phòng ngừa căn bệnh này.

5.3 Giảm nguy cơ lây truyền từ người sang người

bệnh đậu mùa khỉ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị - ảnh 4

Khi phát hiện những người xung quanh có các dấu hiệu bệnh đậu mùa khỉ như sốt, ho, phát ban... thì hãy đề phòng bằng cách tránh tiếp xúc gần.

Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng dung dịch vệ sinh tay có chứa cồn, đặc biệt là khi vừa tiếp xúc với người khác.

5.4 Giảm nguy cơ lây truyền bệnh đậu mùa khỉ từ động vật sang người

Nguyên nhân của bệnh đậu mùa khỉ chủ yếu là do lây truyền từ động vật sang người. Nên tránh tiếp xúc với động vật hoang dã, đặc biệt là động vật ốm hoặc chết, kể cả thịt, máu và các bộ phận khác của chúng. Ngoài ra, tất cả các thực phẩm có liên quan đến thịt hoặc các bộ phận của động vật phải được nấu chín kỹ trước khi ăn.

5.5 Hạn chế buôn bán động vật

Chúng ta nên hạn chế nhập khẩu các loại động vật có khả năng gây bệnh cao như các loài gặm nhấm và các loài linh trưởng. Những động vật này có thể mang mầm bệnh mà bạn rất khó để kiểm chứng được. Những động vật nuôi có khả năng bị nhiễm bệnh đậu mùa khỉ cũng cần được cách ly với các động vật khác và đưa vào kiểm dịch ngay lập tức.

6. Cách điều trị đậu mùa khỉ

bệnh đậu mùa khỉ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị - ảnh 5

Một số loại thuốc được cho là có thể điều trị bệnh đậu mùa khỉ có thể kể đến như: Thuốc kháng vi rút cidofovir, thuốc kháng vi rút mới tecovirimat, thuốc nghiên cứu brincidofovir (CMX001),... Vốn là các loại thuốc có hoạt tính chống lại virus bệnh đậu mùa trên khỉ. Tuy nhiên, hiện chưa có loại thuốc nào được nghiên cứu hoặc cấp phép sử dụng trong các vùng dịch để điều trị đậu mùa khỉ ở người.

Đặc biệt, ở người bệnh từng tiêm vắc xin ngừa bệnh đậu mùa thì vẫn có nguy cơ mắc bệnh đậu mùa khỉ. Tuy vậy, các triệu chứng bệnh thường nhẹ hơn, không diễn tiến nặng và ít nguy cơ để lại biến chứng, không cần can thiệp.

Tóm lại, bệnh đậu mùa khỉ (Monkeybox) là một dạng bệnh do 1 loại virus có họ hàng với bệnh đậu mùa gây ra thuộc giống Orthopoxvirus. Virus đậu mùa khỉ có thể được lây nhiễm từ động vật mang bệnh hoặc do tiếp xúc với người đang nhiễm bệnh. Khi nhiễm virus, người bệnh sẽ trải qua 3 giai đoạn: ủ bệnh; khởi phát dấu hiệu như cảm cúm; toàn phát với biểu hiện phát ban tương tự bệnh thủy đậu; và thoái lui.

Virus gây bệnh đậu mùa khỉ không dễ lây lan như SARS-CoV-2. Hiện vẫn chưa có vắc xin; hay thuốc điều trị đặc hiệu được cấp phép sử dụng trên người nhưng bạn có thể phòng bệnh bằng cách trang bị đầy đủ kiến thức; hạn chế tiếp xúc người bệnh, động vật mang bệnh; ăn chín, uống sôi; rửa tay thường xuyên. Tiêm vắc xin đậu mùa cũng có thể giúp phòng bệnh.

Bài viết liên quan